Films
Virtuoos concert van rubabspeler en tablaspeler in Utrecht
Op 14 februari 2009 speelde rubabspeler Homayun Sakhi in het Utrechtse wereldmuziekcentrum RASA in prachtige harmonie met de Hindoestaanse tablaspeler Salar Nader. Om een idee van deze muziek te krijgen, klik op deze korte opname (1,5 minuut) van het concert.
Op de foto: Salar Nader en Homayun Sakhi
Afghaanse muziek in BBC documentaire
De klassieke rubâb-stijl (ook wel rebab genoemd) waaraan Homayun Sakhi zijn carrière wijdt, overleefde niet alleen Afghanistans lange jaren van gewapend conflict – toen ook de muziek onder vuur lag, gecensureerd en onderdrukt werd en uiteindelijk zelfs totaal verbannen – maar wist nieuwe creatieve hoogtes te bereiken. Homayun Sakhi’s CD ‘The Art of the Afghan Rubâb’ op Smithsonian Folkways is absoluut een hoogtepunt.
Breaking the Silence
In de documentaire 'Breaking the silence' van Simon Broughton is te zien hoe traditionele muziek zoals rubab en tabla heeft geleden onder het Talibaan-regime.
BBC-documentaire van Simon Broughton.
Onder het bewind van de Taliban gold in Afghanistan een streng verbod op het maken van traditioneel Afghaanse muziek, evenals trouwens op allerlei met het westen geassocieerde vormen van muziek. Traditionele instrumenten werden kapotgeslagen en verbrand, samen met de televisies, videobanden en cassettebanden (al bleef er uiteraard een levendige illegale handel in muziek bestaan en musiceerden veel mensen heimelijk toch). Veel musici moesten noodgedwongen een ander beroep kiezen om in hun onderhoud te voorzien. De bekende sarinda-speler Mashinas werd bijvoorbeeld slager.
Slechts officieel door het regiem goedgekeurde liederen die de triomf en weldaden van het bewind van de Taliban bezongen, waren publiekelijk toegestaan. Voor sommige befaamde musici betekende dit een ernstig gewetensconflict: hun muzikale vrijheid beknot, maar in elk geval brood op de plank, of weigeren propagandistische liederen te zingen en daardoor gedwongen om de wijk te nemen naar het buitenland. In de documentaire komen diverse musici aan het woord, die in dit dilemma verschillende keuzen hebben gemaakt.
De Taliban stond niet alleen in de afwijzing van muziek. Ook minder fanatieke Moslims zagen en zien een groot gevaar in muziek, zang en dans. Toch heeft muziek altijd deel uitgemaakt van de Afghaanse cultuur, en binnen de spirituele beweging van het Soefisme – door de Taliban heftig bestreden - is het zelfs essentieel voor de geloofsbeleving. De opnamen van zingende, musicerende en biddende Soefi’s behoren tot de meest indringende en ontroerende in deze documentaire.
In het Afghanistan onder de Taliban heerste een kille, strenge stilte. Beweging en expressie waren verbannen onder de boerka, muziek en zang waren tot zwijgen gebracht. Die stilte is sinds 2001 weer doorbroken. Mashinas mag weer vreugde brengen met zijn sarinda. De documentaire duurt 60 minuten.
The Haunted Eyes of A Refugee
National Geographic fotograaf en documentairemaker Steve McCurry heeft zijn zoektocht naar het meisje met de groene ogen vastgelegd in de documentaire The Haunted Eyes of A Refugee.
Osama
De film gaat over een Afghaanse meisje van 12 dat tijdens het Taliban regiem als jongen door het leven gaat. Wanneer de moeder van Osama haar baan verliest en zich niet zonder een mannelijke begeleider in het openbaar mag laten zien, verkleedt Osama zich als jongen. Zo kan haar moeder samen met haar zoon-dochter toch de straat op en eten kopen. De eerste film die na de val van de Taliban in Afghanistan is opgenomen. De acteurs zijn allemaal amateurspelers. De hoofdrolspeelster leefde op straat.
Producent: Siddiq Barmak (2003)
Kandahar
In Kandahar, een door de Taliban geregeerde stad op de grens van Iran en Afghanistan speelt zich een zoektocht af tussen twee zussen. Nafas leefde al enige tijd als vluchtelinge in Canada en werkte daar als journaliste. Nafas' zus in Afghanistan stuurt op een dag een brief met daarin het dreigement dat ze voor de volgende zonsverduistering zelfmoord zal plegen. Nafas gaat terug naar Afghanistan, gehuld in een burka, om haar zus te zoeken. Kandahar is een politieke film, die gebaseerd is op een waargebeurd verhaal.
Producent: Mohsen Makhmalbaf (2001)
In this world
De film gaat over twee Afghaanse neefjes Enayatullah en Jamal die in het Pakistaanse stad Peshawar in een vluchtelingenkamp leven. Zij hebben gehoord dat er een toekomst is in Europa en besluiten te vluchten naar dit werelddeel. Het wordt een bijzonder gevaarlijke en onzekere tocht door Iran, Turkije, Italie en Frankrijk, waarin de jongens tegen een grote culturele en politieke muur oplopen.
Producent: Michael Winterbottom (2002)
Beauty academy of Kabul
Documentaire over Amerikaanse schoonheidsspecialistes die samen met Afghaanse vluchtelinges naar Kabul gaan om daar een cursus haarknippen en kleuren te geven. Een verrassende documentaire over zelfstandigheid, vrijheid, eigenwaarde en invloed van de oorlog op dagelijkse leven, positie van de vrouw en de culturele verschillen.
Producent: Liz Mermin (2004)
Charlie Wilson's War
De film Charlie Wilson's War gaat over het Amerikaanse congreslid Charlie Wilson die het brein achter een geheime oorlog in de jaren tachtig is. Afghanistan is het decor van deze Amerikaanse oorlog tegen de toenmalige Sovjet Unie. Met Tom Hanks als Wilson en Julia Roberts als een religieuze lobbyiste.
print versie
